استدلال مىشود ؛ مانند : « ثُمَّ اسْتَوى إِلىَ السَّماءِ وَهِىَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَلِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ » ؛ « 1 » سپس به آسمان‌ها پرداخت ؛ در حالى كه به صورت گاز بود و به آن و زمين خطاب كرد كه به رغبت يا كراهت زير فرمان ما قرار گيريد . آن‌ها گفتند : با كمال رغبت به اطاعت ( از مشيت تو ) گردن نهاديم . بنابراين ، آياتى كه در آن‌ها به تمام آن‌چه در زمين و آسمان است ، نسبت سجود و خضوع داده شده است ، مىتواند مؤيد نظر ياد شده باشد . « 2 » ولى تصور مىكنيم كه اين نظر صايب نيست ؛ زيرا مسألهء خضوع و سجود و تسليم شدن سراسر جهان هستى در برابر ارادهء خداوند ارتباطى به مسألهء تنزيه و تقديس حق از نقص و عيب ندارد و نبايد اين دو مطلب را به هم درآميخت ، اگر چه هر كدام از اين‌ها در جاى خود درست و استوار است . نظريهء دوم : بسيارى از مفسران ، تسبيح موجودات جهان را چنين تفسير مىكنند : نظم و نظام شگفت‌انگيز هر موجودى با پيچيدگى يييو اتفاقى كه در ساختمان آن به كار رفته است ، شاهد و گواه بر قدرت بىنهايت عقل و شعور و حكمت بىپايان سازندهءاوست . سازمان دقيق و اسرار پيچيده هر موجودى ، همان‌طور كه به وجود صانع خود گواهى مىدهد ، همچنين به لسان تكوينى گواهى مىدهد كه خالق آن دانا و توانا و از هر نوع عجز و جهل مبرا و منزه است ؛ مثلًا براى تنزيه حق از شرك چنين گواهى مىدهد : نظام واحدى هم بر يك اتم و هم بر منظومهء

--> ( 1 ) . . فصلت ( 41 ) آيهء 11 . ( 2 ) . . مجموع اين آيات در بخش سجود مطرح گرديد و مورد بررسى قرار گرفت .